1 week ago
ဘာသာေပါင္းစုံ ဆုေတာင္းပြဲ (ရုပ္သံ)
1 week ago
ရိုးရာ လက္ေဝွ႔ အဖြဲ႔ခ်ဴပ္ ျပကၡဒိန္တြင္ ထြန္းထြန္းမင္း ဓါတ္ပံု ခ်န္ထားခံရ
2 weeks ago
ဘာသာေပါင္းစံု ဆုေတာင္းပြဲ ဖိတ္ၾကားလႊာ (ရန္ကုန္)
2 weeks ago
ေရႊတိဂံုေစတီ ဝတၱကေျမအတြင္း ဘာသာျခားမ်ားကို ေစ်းေရာင္းခြင့္ ကန္႔သတ္ထားျခင္း မရွိဟုဆို
3 weeks ago
ျပည္ၿမိဳ႔ ေဆး႐ံုႀကီးအတြက္ သိန္း(၁၂၀၀) တန္ဖိုးရိွ ေက်ာက္ကပ္ေဆးစက္ (၅) လံုး လွဴဒါန္း
1 month ago
ဘာသာျခားမ်ားကိုုသတ္ရန္ ျခိမ္းေျခာက္လွႈံ.ေဆာ္သူကိုု ေထာင္ ၈ ရက္ျပစ္ဒဏ္ခ်
1 month ago
လူသတ္ရန္ လမ္းေပၚထြက္ ေအာ္ဟစ္ၿခိမ္းေျခာက္သူကိုု ရန္ကုန္ရဲျပန္လႊတ္
1 month ago
လတ္တေလာ အေျခအေနေတြအေပၚ ျမန္မာမြတ္စလင္မ္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းက ဘာေျပာၾကသလဲ
1 month ago
​ေတာင္​တြင္​းႀကီးၿမိဳ႕ ဖ်က္ဆီးလုယက္မႈ ျဖစ္စဥ္အေၾကာင္း ေဒသခံေတြ ေျပာျပခ်က္
1 month ago
ေတာင္တြင္းၾကီးမွ ရမ္းကားသူေတြ လမ္းေပၚတြင္ရိွေနေသး၊ အုန္​း​ေတာ္​၂ လမ္​း ရိွအိမ္တအိမ္ထဲသို႔ လူအုပ္စုျဖင့္ ဝင္ေရာက္ဖ်က္ဆီးရန္ လုပ္ေဆာင္ေန

ေအာက္တုိဘာ ၇၊ ၂၀၁၇
M-Media

ရာဇာ တင္ဆက္သည္

(အပတ္စဥ္ ေသာၾကာေန႔တုိင္း ေဖာ္ျပသြားပါမည္)

– အစၥလာမ္သာသနာ စတင္ေပၚေပါက္လာတဲ့ အခ်ိန္ကတည္းက ‘မုအ္ဇင္’ (နိဗၺာန္ေဆာ္) ေတြဟာ ျပည္သူေတြ ဘုရား၀တ္ျပဳဖုိ႔အတြက္ တစ္ေန႔ကုိ ၅ ႀကိမ္ ဟစ္ေအာ္ ဖိတ္ေခၚရပါတယ္။ ၀တ္ျပဳခ်ိန္ေတြဟာ ေန၀င္ေန႔ထြက္ကုိလုိက္ကာ ဆံုးျဖတ္ရတာျဖစ္ၿပီး ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် ေျပာင္းလဲေနတာပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ၀တ္ျပဳခ်ိန္အတိအက်ကုိသိဖုိ႔ဟာ မြတ္စလင္ေတြအတြက္ အေရးပါလာခဲ့ပါတယ္။ ေခတ္သစ္ နည္းပညာေတြ မေပၚေပါက္ခင္မွာ မြတ္စလင္ေတြဟာ ေနလ ၾကယ္တာယာ ေျပာင္းလဲမႈေတြကုိ ေဖာ္ထုတ္ရာမွာ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစဖုိ႔အတြက္ အလြန္တိက်တဲ့ ‘နကၡတာယာၾကည့္အိမ္ေျမႇာင္’ (astrolable) ကုိ တီထြင္အသံုးျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။

အေမရိကန္ အာကာသ႐ူပေဗဒပညာရွင္ ေဒါက္တာ ဟာ႐ုိးလ္ ၀ီလီယံ (Harold Wiliams) က နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ေတြဟာ “ဒစ္ဂ်စ္တယ္ကြန္ပ်ဴတာေတြကုိ မတီထြင္ႏုိင္ေသးခင္မွာ နကၡတၱေဗဒဆုိင္ရာ တြက္ခ်က္မႈအတြက္ အေရးပါဆံုးပစၥည္းျဖစ္ၿပီး၊ တယ္လီစကုပ္မေပၚခင္ နကၡတၱေဗဒဆုိင္ရာ အေရးပါဆံုး စူးစမ္းရွာေဖြေရးကိရိယာျဖစ္တယ္” လုိ႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ရဲ႕ မူလအစကုိ မသိရဘဲ ဒီကိရိယာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ‘သီအြန္ ေအာ့ဖ္ အလက္ဇန္းဒရီးယား’ (Theon of Alexandria) ဆုိတဲ့ ဂရိပညာရွင္တစ္ေယာက္ဟာ ေအဒီ ၄ ရာစုမွာ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္အေၾကာင္း ေရးခဲ့တယ္လုိ႔သာ သိရပါတယ္။ ဒီနယ္ပယ္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး အေစာဆံုးေတြ႕ရတဲ့ ဂရိက်မ္းဟာ ၆ ရာစုက ျဖစ္ပါတယ္။ ‘astrolabe’ ရဲ႕ မူရင္းက အာရဘီစကားလံုး ‘asturlab’ ျဖစ္ၿပီး အဲဒီအာရဘီစကားလံုးဟာ ဂရိစကားလံုးကုိ ဘာသာျပန္ဆုိထားတာျဖစ္လုိ႔ ေျပာစမတ္ရွိပါတယ္။ စကားလံုးရဲ႕ရင္းျမစ္က ဘယ္ကပဲျဖစ္ျဖစ္ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ကုိ အေကာင္းဆံုး ျပဳျပင္မြမ္းမံခဲ့ၿပီး အသံုးျပဳႏုိင္တဲ့နယ္ပယ္ကုိ ခ်ဲ႕ထြင္ခဲ့တာကေတာ့ မြတ္စလင္နကၡတၱေဗဒပညာရွင္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ၀တ္ျပဳခ်ိန္ကုိ အတိအက် သိရွိဖုိ႔လုိအပ္မႈနဲ႔ ၀တ္ျပဳတဲ့အခါ မကၠာၿမိဳ႕ဖက္ကုိ လွည့္ရတဲ့အတြက္ အရပ္မ်က္ႏွာကုိ တြက္ခ်က္ရမႈ စတာေတြက မြတ္စလင္ေတြ ဒီလုိ ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈအတြက္ တြန္းအားျဖစ္ပါတယ္။ အစၥလာမ္ကမၻာမွာ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ေတြကို သကၠရာဇ္ ၁၈၀၀ ေလာက္အထိ လူႀကိဳက္မ်ား သံုးစြဲခဲ့ၾကပါတယ္။

နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ က်မ္းသစ္ေတြကိုလည္း မြတ္စလင္ပညာရွင္ႀကီးေတြက ေရးသားခဲ့ၾကပါတယ္။ အေစာဆံုး က်မ္းေတြကေတာ့ ၉ ရာစုက မာရွာအလႅာဟ္ အလီ အစ္ဗေန႔ အီဆာ (MashaAllah Ali Ibn Isa)  နဲ႔ အလ္-ခြါရစ္ဇ္မီ (Al-Khwarizmi) တုိ႔ ေရးသားခဲ့တဲ့ က်မ္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။  အေစာဆံုးေတြ႕ရွိရတဲ့ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ဟာ ၁၀ ရာစုမွာ ဘဂၢဒတ္က အလီ အစ္ဗေန႔ အီဆာရဲ႕ တပည့္တစ္ဦးက တီထြင္ထားတဲ့ အိမ္ေျမႇာင္ျဖစ္ပါတယ္။ ၈ ရာစုကစလုိ႔ မြတ္စလင္ေတြ စပိန္ကုိ ေရာက္ရွိလာမႈနဲ႔အတူ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္အပါအ၀င္ မြတ္စလင္ပညာရွင္ႀကီးေတြရဲ႕ ေဖာ္ထုတ္ေတြ႕ရွိမႈေတြဟာ တစ္ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ဥေရာပအေနာက္ပုိင္းမွာ ျပန္႔ႏွံ႔လာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျပန္႔ႏွံ႔မႈ ေႏွးေကြးတာေၾကာင့္ ခရစ္ယာန္အေနာက္တုိင္းက အေစာဆံုးေတြ႕ရွိရတဲ့ ကိရိယာေတြကေတာ့ ၁၃ ရာစုေနာက္ပုိင္းမွ ျဖစ္ပါတယ္။

နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ေတြကုိ အမ်ိဳးအစား ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ဖန္တီးခဲ့ၾကၿပီး  စက္၀ုိင္းျပားပံုသ႑ာန္ကေတာ့ လူႀကိဳက္မ်ားပါတယ္။

နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ေတြဟာ အာကာသေကာင္းကင္ရဲ႕ ႏွစ္ဖက္ျမင္ပံုစံေတြျဖစ္ၿပီး အခ်ိန္ကာလတစ္ခုမွာ ေကာင္းကင္ႀကီးကုိ ဘယ္လုိျမင္ရလဲဆုိတာ စက္၀ုိင္းျပားမွာ ေဖာ္ျပထားတာမ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီလုိျဖစ္ဖုိ႔အတြက္ အိမ္ေျမႇာင္ရဲ႕ မ်က္ႏွာျပင္မွာ ေကာင္းကင္ပံုကုိ ေရးဆြဲကာ ၾကယ္တာရာေတြကုိ မွတ္သားထားရပါတယ္။ ဒါမွသာ ေကာင္းကင္ရဲ႕ အေနအထားကုိ အလြယ္တကူ ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္ႏုိင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ေတြဟာ ေသးငယ္ၿပီး လက္၀ါးေပၚတင္လုိ႔ရတဲ့ အရြယ္အစားေတြျဖစ္ကာ အခ်င္း မီတာအနည္းငယ္က်ယ္တဲ့ အႀကီးေတြလည္း ရွိပါတယ္။

အဲဒီ အိမ္ေျမႇာင္ေတြဟာ သူတုိ႔ေခတ္ သူတုိ႔အခါက နကၡတၱေဗဒနဲ႔ အန္နာေလာ့ဂ္ ကြန္ပ်ဴတာေတြ ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ေနနဲ႔ၾကယ္ေတြလုိ နကၡတ္တာယာေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ျပႆနာေတြကို ေျဖရွင္းတာ၊ အခ်ိန္ေတြ သတ္မွတ္တာလုိ ကိစၥေတြမွာ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။ အလယ္ေခတ္ နကၡတၱေဗဒ ပညာရွင္ေတြရဲ႕ အိတ္ေဆာင္ နာရီအျဖစ္လည္း ဒီအိမ္ေျမႇာင္ေတြက အသံုးေတာ္ ခံခဲ့ၾကပါတယ္။ ေနရဲ႕ အျမင့္တုိင္းတာမႈေတြ၊ ေန႔ည တုိင္းတာသတ္မွတ္မႈေတြ၊ ေန၀င္၊ ေနထြက္ခ်ိန္စတာေတြကုိ ဒီ နကၡတၱ အိမ္ေျမႇာင္ေတြနဲ႔ပဲ တြက္ခ်က္ခဲ့တာပါ။ အဲဒီလုိ တြက္ခ်က္မႈေတြကုိ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ရဲ႕ အေနာက္ဖက္မွာ ႐ုိက္ႏွိပ္ထားတဲ့ ဇယားကုိၾကည့္ၿပီး ေဆာင္ရြက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီဇယားေတြမွာ အခ်ိန္ေျပာင္းလဲမႈဆုိင္ရာ မ်ဥ္းေကြးေတြ၊ လဆန္းရက္ ေျပာင္းလဲမႈျပ ျပကၡဒိန္ေတြကေန ေနပတ္လမ္းမွာ ေနရဲ႕ တည္ေနရာေတြ၊ ထရီဂုိႏုိမက္ထရစ္အခ်ိန္အဆေတြနဲ႔ ၃၆၀ ဒီဂရီ လတ္ပတ္မႈ စတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

ဒီနကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ေတြဟာ ကမၻာႀကီးက လံုး၀န္းေနတဲ့စၾကာ၀ဠာရဲ႕ အလယ္မွာရွိတဲ့ဆိုတဲ့ ယူဆခ်က္ကုိ အေျခခံတာျဖစ္ၿပီး စူးစမ္းေလ့လာသူတစ္ေယာက္ဟာ ဒီ ကမၻာလံုးမွာ လတၱီက်ဳေတြ၊ အခ်ိန္ေတြကုိ  ထည့္သြင္းကာ အဲဒါေတြကုိၾကည့္ၿပီး တြက္ခ်က္တာျဖစ္ပါတယ္။ နကၡတၱေဗဒပညာရွင္တစ္ေယာက္ ကုိင္ေဆာင္တဲ့ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္တစ္ခုမွာ အဓိက ၾကယ္တာရာေတြကုိ သတၱဳအ၀ုိင္းျပားအေပၚမွာ အေပါက္ေဖာက္ မွတ္သားထားၿပီး mater လုိ႔ေခၚတဲ့ ပုိႀကီးတဲ့ အ၀ုိင္းျပားအေပၚမွာ တပ္ထားပါတယ္။ ၾကယ္ေနရာေတြကို အေပါက္ေဖာက္ထားတာေၾကာင့္ နကၡတၱေဗဒပညာရွင္ဟာ သက္ဆုိင္ရာ လမ္းေၾကာင္းေတြကုိ ကုိယ္စားျပဳေရးဆြဲထားတဲ့ ေအာက္က အ၀ုိင္းျပားမ်က္ႏွာျပင္ကုိ ျမင္ေတြ႕ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္တစ္ခုမွာ တစ္ခုထက္ပုိတဲ့ သတၱဳအ၀ုိင္းျပားေတြကုိ တပ္ဆင္ထားတာေၾကာင့္ လတၱီက်ဳ တစ္ခုကေန ေနာက္ထပ္တစ္ခုကုိ ေျပာင္းလဲၾကည့္႐ႈႏုိင္ပါတယ္။ ေန ဒါမွမဟုတ္ ၾကယ္ရဲ႕အျမင့္ကုိ ဆံုးျဖတ္ဖုိ႔အတြက္ အိမ္ေျမႇာင္ေနာက္ဖက္က ေထာင္ၿပီးၾကည့္ရတဲ့ အခ်ပ္ကုိ အသံုးျပဳၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ေကာင္းကင္းမွာ ရွိေနတဲ့ ေနရာနဲ႔ ကုိက္ညီေအာင္ ၾကယ္ေပါက္ပါတဲ့ အ၀ုိင္းကုိ ေအာက္ကအ၀ုိင္းျပားက လုိင္းေတြနဲ႔ခ်ိန္ကာ တြက္ခ်က္မႈေတြ လုပ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ပုိမိုအေသးစိတ္တဲ့ ဇယားေတြ ဆြဲဖုိ႔အတြက္ အာကာသအတြင္းက နကၡတာရာေတြရဲ႕ ကုိၾသဒီနိတ္ကုိ ပုိမို တိတိက်က်လုိခ်င္ၿပီဆုိရင္ နကၡတေဗဒပညာရွင္ေတြဟာ ဒီအိမ္ေျမႇာင္ေတြကုိ Quadrant ႀကီးေတြ၊ armillary sphere လုိ႔ေခၚတဲ့ ေဟာင္းေလာင္းေပါက္ ကမၻာလံုးပံုစံငယ္ေတြနဲ႔ တြဲဖက္အသံုးျပဳၾကပါတယ္။

နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ေတြမွာ အေသတပ္ထားတဲ့အပုိင္းနဲ႔ လွည့္လုိ႔ရတဲ့အပုိင္းေတြ ပါ၀င္ၿပီး ေနာက္ဆံုးအလႊာမွာ ၾကယ္တာာယာေတြကုိ ၾကည့္လုိ႔ရတဲ့ ေမာင္းတံ၊ ထရီဂုိေနာ္ေမႀတီဇယား အမ်ိဳးမ်ိဳး ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒ့ါေၾကာင့္ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ေတြဟာ ဂရက္ဖစ္ကြန္ပ်ဴတာလုိပါပဲ။

မြတ္စလင္ပညာရွင္ႀကီးေတြဟာ စက္၀ုိင္းပံုအပါအ၀င္၊ စက္လံုးနကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္၊ မ်ဥ္းေျဖာင့္ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ေတြလုိ အိမ္ေျမႇာင္အမ်ိဳးအစား ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကုိလည္း တီထြင္ဖန္တီးေပးခဲ့ပါတယ္။ ေရေၾကာင္းသြား အိမ္ေျမႇာင္ေတြကုိေတာ့ ၁၅ ရာစုနဲ႔ ၁၆ ရာစုတုိ႔မွာ ေပၚတူဂီေတြက တီထြင္ခဲ့ပါတယ္။

နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္အေၾကာင္း ေျပာမယ္ဆုိရင္ လူငယ္ အမ်ိဳးသမီး နကၡတၱေဗဒ အင္ဂ်င္နီယာ မရ္ယမ္ အလ္-အစ္ဂ်္လီယာ အလ္-အက္စ္႐ူလာဘီ (Maryam al-Ijliya al-Astrulabi) ကုိ ခ်န္ထားလုိ႔ မရပါဘူး။

အဆင့္ျမင့္ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ျဖစ္တဲ့ ‘ကမၻာသံုးအိမ္ေျမႇာင္’ ကုိ ၁၁ ရာစုက မြတ္စလင္အုပ္စုိးတဲ့ စပိန္ႏုိင္ငံ ေတာ္ေလဒုိၿမိဳ႕မွာ တီထြင္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ပုိင္းမွာ အဓိကၾကယ္ေတြကုိ တုိင္းတာေဖာ္ထုတ္တဲ့ ကိရိယာအျဖစ္ ေတာ္လွန္ေျပာင္းလဲခဲ့ပါတယ္။ တုိင္းရင္းေဆးဆရာ အလီ အစ္ဗေန႔ ခါလက္ဖ္ အလ္-ရွက္ကဇ္ (Ali ibn Khalaf al-Shakkaz) နဲ႔ နကၡတၱေဗဒ ပညာရွင္ အလ္-ဇာကာလီ (Al-Zaqali) တုိ႔ဟာ ဒီ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္အသစ္ ေပၚထြက္လာမႈမွာ အဓိကအခန္းက႑က ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ ကမၻာ့ ဘယ္ေနရာကေနမဆုိ အသံုးျပဳႏုိင္တာေၾကာင့္   ‘ကမၻာသံုး နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္’ ဟာ အဲဒီေခတ္အခါက ဆန္းျပားတဲ့ တီထြင္ဖန္တီးမႈပါ။ သာမန္အိမ္ေျမႇာင္ေတြဟာ ေနရာတစ္ခုအတြက္သာ ဖန္တီးထားတာေၾကာင့္ အျခားေနရာမွာ သြားသံုးမယ္ဆုိရင္ လတၱီက်ဳအျပားကုိ လဲၿပီး သံုးစြဲရပါတယ္။

ဘာစီလုိနာတကၠသုိလ္က ေဒါက္တာ ဂ်ဴလီယုိ ဆမ္ဆုိ (Dr. Julio Samso) က မြတ္စလင္ေတြဟာ သာမန္ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္နဲ႔ လုပ္လုိ႔မရတဲ့ တြက္ခ်က္မႈေတြကုိ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္တဲ့ နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ေတြ၊ တြက္ခ်က္ေရးကိရိယာေတြကုိ တီထြင္အသံုးျပဳခဲ့ၾကတယ္လုိ႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္အေၾကာင္း ေျပာမယ္ဆုိရင္ လူငယ္ အမ်ိဳးသမီး နကၡတၱေဗဒ အင္ဂ်င္နီယာ မရ္ယမ္ အလ္-အစ္ဂ်္လီယာ အလ္-အက္စ္႐ူလာဘီ (Maryam al-Ijliya al-Astrulabi) ကုိ ခ်န္ထားလုိ႔ မရပါဘူး။ သကၠရာဇ္ ၉၄၄ ခုႏွစ္က ဆီးရီးယားႏုိင္ငံ အလက္ပုိမွာေမြးဖြားခဲ့တဲ့ သူမဟာ နကၡတၱေဗဒ ပညာရွင္ေတြနဲ႔ ကိရိယာတန္ဆာပလာထုတ္လုပ္တဲ့ မိသားစုမွာ ေမြးဖြားႀကီးျပင္းခဲ့သူပါ။ သူမကုိယ္တုိင္လည္း နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ကုိ ကၽြမ္းက်င္ပုိင္ႏုိင္စြာ တီထြင္ဖန္တီးတတ္သူျဖစ္ၿပီး အလက္ပုိျပည့္ရွင္ စအစ္ဖ္ အလ္-ေဒါင္လာ (Saif al-Dwla) ရဲ႕ နန္းေတာ္ထဲမွာ နကၡတၱေဗဒပညာရွင္အျဖစ္ အလုပ္လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ မရ္ယမ္ဟာ ပညာေတာ္ေပမယ့္ သက္ဆုိးမရွည္ဘဲ အသက္ ၂၃ ႏွစ္အရြယ္ ၉၆၇ ခုႏွစ္မွာ ကြယ္လြန္ခဲ့ပါတယ္။

နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္ေတြ အထူးသျဖင့္ ကမၻာသံုး နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္တြဟာ အာကာသေကာင္းကင္ကုိ စိတ္၀င္တစား ေလ့လာစူးစမ္းၾကတဲ့ နာမည္ေက်ာ္ မြတ္စလင္နကၡတၱပညာရွင္ေတြ သူတုိ႔ေခတ္အခါက တီထြင္ထုတ္လုပ္ အသံုးျပဳတဲ့ အဆင့္ျမင့္နည္းပညာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလုိ အားထုတ္ႀကိဳးပမ္းမႈေတြကေန ရရွိတဲ့ ပညာအေမြကုိ ဥေရာပက လက္ဆင့္ကမ္းခဲ့ၿပီး ေခတ္သစ္နကၡတၱေဗဒပညာရပ္ကုိ ေမြးဖြားေပးခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

နကၡတၱအိမ္ေျမႇာင္အား တစ္လႊာခ်င္း ေဖာ္ျပထားမႈ

(ကုိးကား- National Geographic ၏ 1001 Inventions – The Enduring Legacy of Muslim Civilization)

(ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတြင္ ယေန႔တုိင္ရွင္က်န္ေနသည့္ မြတ္စလင္တုိ႔၏ အေမြအႏွစ္မ်ား – တင္ဆက္ျပီးသမွ် အပုိင္းအားလံုးကို  ဤေနရာ တြင္ ဖတ္႐ႈႏုိင္ပါသည္



Comments are closed.