9 months ago
ရိုဟင္ဂ်ာ ၇ ဦးကို အိႏၵိယႏိုင္ငံက ျမန္မာကို ပထမဆံုးအႀကိမ္ ျပန္ပို႔
1 year ago
ဓာတ္ျပားအဆိုေတာ္ ေတးသံရွင္ ေဒၚမာမာေဝ အသက္(၉၃) ႏွစ္ ကြယ္လြန္
1 year ago
ဒုကၡသည္စခန္းမွ လုပ္အားေပးဆရာမတစ္ဦး ရခိုင္မွ ရန္ကုန္သို႔လာစဥ္ လဝကဥပေဒျဖင့္ အဖမ္းခံရၿပီး ေထာင္တစ္ႏွစ္က်
2 years ago
ဦးေဇာ္ေဌး (ခ) မွဴးေဇာ္အား ဌာနေျပာင္းေရႊ႕တာဝန္ေပး
2 years ago
NVC ကဒ္ လက္ခံရန္ ဖိအားေပးခံရမႈကုိ ျငင္းဆုိေသာ ကမန္တုိင္းရင္းသားမ်ား စီးပြားေရးပိတ္ဆုိ႔ခံေနရ
2 years ago
ASEAN ထိပ္သီးမ်ား ရိုဟင္ဂ်ာအေရး ေဆြးေႏြး
2 years ago
Drone မႈနဲ႕ဖမ္းခံရသူ သတင္းေထာက္ေတြ မိသားစုနဲ႕ေတြ႕ခြင့္မရေသး
2 years ago
ျမန္မာ-ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ သေဘာတူညီခ်က္ (၁၀)ခ်က္ လက္မွတ္ေရးထိုး
2 years ago
AA ဒုဗိုလ္မွဴးႀကီး အပါအ၀င္ ၉ ဦးကို ေငြေၾကးခ၀ါခ်မႈနဲ႔ အမႈဖြင့္စစ္ေဆး
2 years ago
ဘာသာေပါင္းစုံ ဆုေတာင္းပြဲ (ရုပ္သံ)

ႏုိ၀င္ဘာ ၁၁၊ ၂၀၁၆
M-Media

ရာဇာ တင္ဆက္သည္
(အပတ္စဥ္ ေသာၾကာေန႔တုိင္း ေဖာ္ျပသြားပါမည္)
textile

အထည္လိပ္ေတြဟာ အလယ္ေခတ္ကုန္သြယ္မႈကုိ ေတာ္ေတာ္ေလး အားေကာင္းေစခဲ့ၿပီး ကမၻာတစ္၀ွမ္း ကုန္သြယ္မႈမွာ မရွိမျဖစ္ကုန္စည္လည္း ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က အထည္လိပ္ ထုတ္လုပ္မႈနဲ႔ ကုန္သြယ္မႈဆုိတာ ကာယ၊ ဉာဏလုပ္သားေတြ အဓိကထားလုပ္ၾကတဲ့ လုပ္ငန္းလည္း ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

၉ ရာစုအလယ္ပုိင္းေလာက္မွာ မြတ္စလင္ေတြအုပ္စုိးတဲ့ စပိန္ကထြက္တဲ့ အထည္လိပ္ေတြဟာ ႏုိင္ငံတကာရဲ႕ ေလးစားမႈကုိ ရခဲ့ပါတယ္။ ရာစုႏွစ္ ၃ ခု ၾကာၿပီးေနာက္ပုိင္းမွာေတာင္မွ စပိန္ႏုိင္ငံကထြက္ၿပီး ေရႊခ်ည္ကြပ္ကာ အလွအပေတြ ဆင္ျမန္းထားတဲ့ ပုိးထည္ေတြကုိ ေပၚတူဂီဘုရင္မ ဘီယာထရစ္ (Beatrice) ရဲ႕ လက္ထပ္မဂၤလာမွာ အသံုးျပဳခဲ့ပါတယ္။

စပိန္မြတ္စလင္ေတြ ရက္လုပ္တဲ့ ခ်ည္ထည္ေတြဟာ အဲဒီေခတ္အခါက ေက်ာ္ၾကားတဲ့ တ႐ုတ္လက္မႈ ပညာရွင္ေတြရဲ႕ လက္ရာေလာက္ကုိ ေသသပ္ၿပီး၊ ေကာင္းမြန္ပါတယ္။ ေကာ္ဒုိဘာၿမိဳ႕တစ္ခုတည္းမွာပဲ ေကာေဇာေတြ၊ ကူရွင္ေတြ၊ ပုိးလုိက္ကာေတြ၊ ေရွာ္ေစာင္ေတြနဲ႔ မွီအံုးေတြလုပ္တဲ့ ရက္ကန္းစက္႐ံုေပါင္း ၃၀၀၀ ေလာက္ရွိပါတယ္။ ကမၻာတစ္၀ွမ္း လူႀကိဳက္မ်ားခဲ့တဲ့ ဥေရာပထုတ္ ဖိနပ္ေတြအတြက္လည္း ေကာ္ဒုိဘာက လယ္သာေတြ ေထာက္ပံ့ေပးတာပါ။ စပိန္က ကူအန္ကာ (Cuenca) ၿမိဳ႕ဟာ ထိပ္တန္း သုိးေမႊးအထည္ေပါင္းစံု အထူးသျဖင့္ ဖ်ာေတြ၊ ႏွစ္ဖက္လွအထည္ေတြ ထြက္ရွိရာေဒသ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီသုိးေမႊးထည္ေတြကုိ ဘုရား၀တ္ျပဳအခင္းေတြအျဖစ္၊ အိမ္ေတြက ၾကမ္းျပင္ေတြ၊ စားပြဲခံုေတြမွာ လွပတဲ့ အခင္းေတြအျဖစ္ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။

အလ္-အန္ဒါလုစ္မွာေတာ့ အေရွ႕တုိင္းစတုိင္ အ၀တ္အထည္ေတြကုိ မာလာဂါနဲ႔ အလ္မာရီယာၿမိဳ႕ေတြမွာ အဓိကထား ထုတ္လုပ္ပါတယ္။ ဘာ့ေၾကာင့္လည္းဆုိေတာ့ ဒီၿမိဳ႕ေတြဟာ ဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕ေတြျဖစ္ၿပီး စတုိင္အသစ္တြ၊ နည္းစနစ္အသစ္ေတြကို ပထမဆံုး လက္ခံရရွိရာေနရာေတြ ျဖစ္လုိ႔ပါပဲ။ မြတ္စလင္ေတြအုပ္စုိးတဲ့ စပိန္ကေန ဖြံ႕ၿဖိဳးလာတဲ့ ခ်ည္ထည္ရက္လုပ္မႈလုပ္ငန္းဟာ ေနာက္ပုိင္းမွာ ဥေရာပတစ္ခြင့္ ျပန္႔ႏွံ႔သြားခဲ့ပါတယ္။

စပိန္ရဲ႕ အေရွ႕ဘက္ေဒသနဲ႔ ေျမထဲပင္လယ္ကမ္း႐ုိးတန္းတစ္ေလွ်ာက္မွာ အထည္လိပ္ေတြကေန အ၀တ္အထည္၊ အိမ္သံုးပရိေဘာဂေပါင္းစံုကုိ ထုတ္လုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေနာ္မဒ္အမ်ိဳးသမီးေတြ (Normad) ဟာ အတဲအမုိးေတြ၊ ျမင္းကုန္းႏွီးေတြ၊ ပုခက္ေတြနဲ႔ သူတုိ႔ရဲ႕ေန႔စဥ္ဘ၀မွာ လုိအပ္တဲ့အရာေတြကို ရက္လုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ၿမိဳ႕ျပေတြ၊ နန္းေတာ္ေတြရဲ႕ ပရိေဘာဂေတြဟာ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ေကာေဇာေတြ၊ လုိက္ကာေတြ၊ အခင္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ကုလားထုိင္ေတြအစား လူေတြဟာ ကူရွင္ေတြမွာ ထုိင္ၾကၿပီး အ၀တ္ေတြနဲ႔ ခ်ဳပ္လုပ္ထားတဲ့ မွီအံုးေတြကုိ မွီၾကပါတယ္။ အဲဒီ မွီအံုးရဲ႕ အရည္အေသြးေကာင္းမြန္မႈက ပုိင္ရွင္ရဲ႕ ႂကြယ္၀ခ်မ္းသာမႈကုိ ထင္ဟပ္ေစပါတယ္။

၁၉ ရာစုက ေရးသားခဲ့သည့္ Album of Kashmiri Trades (ကက္ရွ္မီရ္းေဒသမွ ကုန္သြယ္လုပ္ငန္း မွတ္တမ္း) စာအုပ္မွ ေဆးဆုိးလုပ္သားတစ္ဦးက အ၀တ္အထည္မ်ားကုိ ေဆးဆုိးေနမႈအား သ႐ုပ္ေဖာ္ထားပံု)

အထည္လိပ္ေတြဟာ ႏုိင္ငံေရးမွာ အေရးပါတဲ့ပစၥည္းေတြလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ သံတမန္ေရးရာအရ တာသြားတဲ့ လက္ေဆာင္ေတြအျဖစ္ အသံုးျပဳၾကသလုိ၊ ပံုမွန္ ပြဲလမ္းသဘင္ေတြ၊ အထူး အခမ္းအနားေတြမွာ အဆင့္ျမင့္အရာရွိေတြနဲ႔ အျခား ေအာင္ျမင္ေက်ာ္ၾကားသူေတြကုိ ခ်ီးျမႇင့္တဲ့ ဆုလာဘ္အျဖစ္လည္း အသံုးေတာ္ခံခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခမ္းအနားမွာ ခ်ီးျမႇင့္တဲ့ ၿခံဳထည္ေတြ၊ ေခါင္းေပါင္းေတြနဲ႔ အျခားေသာ ခ်ည္ထည္ေတြကုိေတာ့ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြရဲ႕ နန္းေတာ္ေတြမွာပဲ ရက္လုပ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။  ၁၂၅၀ ေနာက္ပုိင္း မမ္လြက္ဆူတန္ေတြရဲ႕ ေခတ္မွာ မကၠာၿမိဳ႕က ကာဘာဟ္ေက်ာင္းေတာ္မွာ ဖံုးအုပ္တဲ့ ကစၥ၀ါ (kiswa) သစ္ကုိ ကုိ ႏွစ္စဥ္ေပးပုိ႔ျခင္းဟာလည္း မြတ္စလင္အင္ပါယာကုိ ႀကီးစုိးတဲ့ ဘုရင္ေတြရဲ႕ သီးျခားအခြင့္အေရး ျဖစ္လာပါတယ္။ ကစၥ၀ါကုိ အထူးျခားဆံုးရက္လုပ္ၿပီး အလွပဆံုး ဆင္ယင္ခ်ယ္သၾကပါတယ္။

အဲဒီတုန္းက အစၥလာမ္ကမၻာမွာ အရည္အေသြး၊ အေရာင္အေသြးမ်ိဳးစံုတဲ့ အထည္လိပ္ေတြကုိ ရရွိႏုိင္ပါတယ္။ သုိးေမႊးနဲ႔ လီနင္ (linen) အထည္ေတြကုိ အီရန္ကေန စပိန္အထိ အစၥလာမ့္အင္ပါယာတစ္၀ွမ္း အေျမာက္အမ်ားထုတ္လုပ္ခဲ့ၾကၿပီး၊ လီနင္အထည္က အရမ္းလူႀကိဳက္မ်ားတာေၾကာင့္ ကုန္ၾကမ္းေတြကုိ ျပည္ပကေနေတာင္ မွာယူတင္သြင္းရပါတယ္။ အိႏၵိယထြက္ကုန္ျဖစ္တဲ့ ၀ါဂြမ္းကုိ မြတ္စလင္ေတြ ေျမထဲပင္လယ္ေဒသကုိ ေရာက္ရွိလာခဲ့ၿပီးတဲ့ ေနာက္ပုိင္းမွာ အႀကီးအက်ယ္ ထုတ္လုပ္လာႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။ ဆီးရီးယားနဲ႔ ပါလက္စတိုင္းမွာ ဒီ ၀ါဂြမ္းစုိက္ပ်ိဳးမႈဟာ ဖြံ႕ၿဖိဳးခဲ့ၿပီး ဥေရာပကုိေတာ့ စပိန္ေတာင္ပုိင္း မြတ္စလင္အုပ္စုိးရာ ေဒသကေနတစ္ဆင့္ ၀င္ေရာက္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ လယ္သာအထည္ထုတ္လုပ္မႈကလည္း အေရးပါတဲ့ က႑တစ္ခု ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၂ ရာစု အလ္မုိဟဒ္မင္းဆက္ (Amohad) ရဲ႕ ဘုရင္ အလ္-မန္ဆူရ္  (Al-Mansur)လက္ထက္မွာ ဖက္ဇ္ၿမိဳ႕ (Fez) (ယခုေမာ္႐ုိကုိတြင္ ရွိသည္) အတြင္း သာေရနယ္စက္႐ံု ၈၆ ခုနဲ႔ ေဆးဆုိးပန္း႐ုိက္လုပ္ငန္း ၁၁၆ ခု ရွိေနပါၿပီ။

မြတ္စလင္ကမၻာမွာ တစ္ခ်ိဳ႕ေသာၿမိဳ႕ေတြကထြက္တဲ့ ပစၥည္းေတြကလည္း ႏုိင္ငံတကာရဲ႕ အသိအမွတ္ျပဳျခင္းကုိ ခံခဲ့ရပါတယ္။ ရွီရက္ဇ္ (Shiraz) ၿမိဳ႕က သုိးေမႊးအထည္၊ ဘဂၢဒတ္က bldachin နဲ႔ ပုိးဖဲ၊ ခူဇစ္စတန္ (Khuzistan) က ထြက္ၿပီး ကုလားအုတ္ အေမႊး၊ ဆိတ္အေမႊးေတြနဲ႔ ရက္လုပ္တဲ့ ပစၥည္း၊ ခူရာဆန္ (Khurasan) က ဆုိဖာ၊ တုိင္ရီ (Tyre) က ေကာေဇာ၊ ဘူခါရာ (Bukhara) က ၀တ္ျပဳအခင္း၊ ေဟရတ္ (Herat) က ေရႊခ်ည္ေငြခ်ည္အထည္ေတြဟာ ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားပါတယ္။ အျခားေသာ ေခတ္ကာလက ခ်ည္ထည္အပုိင္းအစေတြကုိ အေနာက္တုိင္း ျပတုိက္ေတြနဲ႔ အေရွ႕တုိင္းဆုိင္ရာ အႏုပညာလက္ရာ စုစည္းမႈေတြမွာ ေတြ႕ျမင္ႏုိင္ေပမယ့္ ၁၂ ရာစုက ဒီနာမည္ႀကီးပစၥည္းေတြရဲ႕  အပုိင္းအစ တစ္ခုေတာင္မွ က်န္ရစ္ခဲ့ျခင္း မရွိပါဘူး။ က်န္ရစ္ခဲ့တဲ့ ခ်ည္ထည္အေမြအႏွစ္ေတြထဲမွာ အဖုိးတန္ဆံုး အပုိင္းအစတစ္ခုကေတာ့ အီဂ်စ္ မမ္လြက္ဆူလ္တန္ရဲ႕ ပုိး၀တ္႐ံု အပုိင္းအစတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ၁၄ ရာစု ေလာက္က ထုတ္လုပ္ခဲ့တဲ့ အဲဒီအပုိင္းအစမွာ ‘အသိပညာႏွင့္ျပည့္စံုေသာ ဆူလ္တန္မင္းျမတ္’ ဆုိၿပီး ကဗ်ည္းေရးထုိးထားပါတယ္။ အဲဒီအပုိင္းအစကုိ ဒန္ဇစ္ၿမိဳ႕ (Danzig) က စိန္႔ေမရီ ဘုရားေက်ာင္းမွာ ေတြ႕ခဲ့ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဥေရာပမွာ မြတ္စလင္ေတြရဲ႕ ခ်ည္ထည္ေတြ လူႀကိဳက္မ်ားလာမႈရဲ႕အစကုိ သိခ်င္ရင္ အလယ္ေခတ္ကုိ ျပန္သြားရမွာျဖစ္ၿပီး အဲဒီအခ်ိန္မွာ ခ႐ူးဆိတ္ ခရစ္ယာန္သာသနာျပဳစစ္သည္ေတြ၊ ကုန္သည္ေတြကေန တစ္ဆင့္ ဒီခ်ည္ထည္ေတြက ဥေရာပကုိ ေရာက္ရွိလာတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီခ်ည္ထည္ေတြဟာ ဥေရာပမွာ ေတာ္ေတာ္ေလး အဖုိးတန္ခဲ့ၿပီး ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီး ဆီလ္ဗက္စတား ၂ (Pope Sylvester II) ကြယ္လြန္စဥ္က တန္ဖုိးႀကီးပါရွန္ပုိးထည္နဲ႔လႊမ္းၿပီး ျမႇဳပ္ႏွံခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကက္စ္တီလာ (စပိန္ရွိေဒသတစ္ခု) ျပည့္ရွင္ ဘုရင္ အဒ္၀ပ္ ၁ (Edward I) ရဲ႕ ၾကင္ယာေတာ္ ဘုရင္မ အဲလီယာႏူရ္ (Eleanor) ဟာ ၁၂၅၅ ခုႏွစ္ အဂၤလန္ကုိသြားတဲ့အခါ အန္ဒါလူစီယာက ေကာေဇာေတြကုိ အဖုိးတန္လက္ေဆာင္အျဖစ္ ယူေဆာင္သြားခဲ့ပါတယ္။

mq

အီရတ္ႏုိင္ငံ ဘဂၢဒတ္ၿမိဳ႕ရွိ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦး ယက္ကန္း ရက္လုပ္ေနမႈကုိ Maqamat al-Hariri စာအုပ္တြင္ သ႐ုပ္ေဖာ္ထားပံု

၁၇ ရာစုမွာေတာ့ အဂၤလန္ႏုိင္ငံရဲ႕ ကုန္သြယ္မႈအေျခခံတဲ့ ဆက္ဆံေရးဟာ အႀကီးအက်ယ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာခဲ့ၿပီး အဲဒီအခ်ိန္ဟာ ပါရွန္ေတြရဲ႕ ခ်ည္ထည္လုပ္ငန္းဟာ အထြပ္အထိပ္ကုိ ေရာက္ေနတဲ့အခ်ိန္လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၆၁၆ ခုႏွစ္မွာ ပါရွန္က ရွားဘုရင္ဟာ ကုန္သြယ္ေရးတုိးျမႇင့္ဖုိ႔အတြက္ ကုန္ထုတ္ေပါင္း ၃၀၀၀ ကုိ အဂၤလန္ကုိ အေႂကြးခ်ေပးခဲ့ၿပီး အဲဒီေနာက္ပုိင္းမွာေတာ့ ပါရွန္ေတြရဲ႕ ပုိးထည္ေတြဟာ အဂၤလန္ရဲ႕ သြင္းကုန္ေတြထဲ ထိပ္တန္းမွာ ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ၃ ႏွစ္အၾကာမွာေတာ့ Royal Anne သေဘၤာဟာ ပါရွန္ပုိးထည္ထုတ္ ၁၁ ထုပ္ကုိ တင္ေဆာင္ကာ ဆူရသ္ (Surat) (အိႏၵိယ) ကေနတစ္ဆင့္ အဂၤလန္ကုိ ေရာက္လာခဲ့ပါတယ္။ အဒီအခ်ိန္က အဂၤလန္ျပည့္ရွင္ ဂ်ိမ္းစ္ ၁ (James I) ဟာ ပါရွန္ပုိးထည္ေတြကုိ အလြန္ႏွစ္ၿခိဳက္ခဲ့ၿပီး အဂၤလန္မွာ ပုိးထည္လုပ္ငန္းတစ္ခု တည္ေထာင္ဖုိ႔ စဥ္းစားခဲ့ပါတယ္။ ဘုရင္ႀကီးဟာ ပုိးမွ်င္ထြက္တဲ့ ပုိးေကာင္ေတြကုိ စုေဆာင္းခဲ့ၿပီး နန္းေတာ္နဲ႔ ၀ုိက္တ္ေဟာလ္ ဥယ်ာဥ္ (Whitehall gardens) ေတြမွာ ေမြးျမဴႏုိင္ေရး အထူးအစီအစဥ္ေတြကုိ ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ေတာ္၀င္ပုိးထည္လုပ္ငန္းကို ႀကီးၾကပ္တဲ့ ျပင္သစ္လူမ်ိဳး ဂၽြန္ ဘုိနုိအီလ္ (Bonoeil) ကုိ ပုိးထည္ထုတ္လုပ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး က်မ္းတစ္ေစာင္ျပဳဖုိ႔ အမိန္႔ေပးခဲ့ကာ ၁၆၂၂ ခုႏွစ္မွာ ထုတ္ေ၀ႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီအခ်ိန္ေလာက္မွာပဲ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီက အဂၤလန္ကုိ ခ်င့္ဇ္ (chintz) လုိ႔ေခၚၿပီး အေရာင္ေသြး ဒီဇုိင္းစံုတဲ့ ခ်ည္ထည္ေတြကို အဓိကထားတင္သြင္းမႈေၾကာင့္ အဂၤလန္ရဲ႕ အိႏၵိယနဲ႔ကုန္သြယ္မႈဟာ တုိးတက္လာခဲ့ပါတယ္။ မြတ္စလင္ေတြရဲ႕ ေဆးဆုိးပန္း႐ုိက္နည္းလမ္းနဲ႔ အလွဆင္ထားတဲ့ အဲဒီခ်ည္ထည္ေတြဟာ ဥေရာပရဲ႕ ခ်ည္ထည္လုပ္ငန္းနဲ႔ နံရံအလွဆင္ ခ်ည္ထည္ထုတ္လုပ္မႈရဲ႕ စံတစ္ခု ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

၁၇ ရာစုေလာက္မွာေတာ့ မြတ္စလင္ကမၻာက အထည္လိပ္တင္ပုိ႔မႈဟာ ဥေရာပလူ႕အဖြဲ႕အစည္းက ဘူဇြာေတြေပၚထြက္လာမႈနဲ႔အတူ ေတာ္ေတာ္ေလး ထိခုိက္ခဲ့ၿပီး ျပည္တြင္းအထည္လိပ္လုပ္ငန္းကလည္း ၿခိမ္းေျခာက္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ႏုိင္ငံရပ္ျခားက အထည္လိပ္ေတြရဲ႕ ေစ်းကြက္ယွဥ္ၿပိဳင္မႈကုိ အလုိမရွိတာေၾကာင့္ အေရွ႕အိႏၵိယကုမၸဏီရဲ႕ တင္သြင္းမႈကုိ ပိတ္ပင္ဖုိ႔ ပုိးထည္နဲ႔ သုိးေမႊးကုန္သည္ေတြက ေဆာင္ရြက္ခဲ့တာေၾကာင့္ ျပည္တြင္း ပုိးထည္ရက္လုပ္သူေတြဟာ ေစာဒကတက္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ၿဗိတိန္အစုိးရက ၁၇၀၀ ခုႏွစ္မွာ မြတ္စလင္ကမၻာက ပုိးထည္တင္သြင္းမႈေတြ ကန္႔သတ္တဲ့ ဥပေဒတစ္ခုကုိ ျပဌာန္းလုိက္ၿပီး အိႏၵိယ အထည္လိပ္ေတြ၊ ပါရွန္နဲ႔ တ႐ုတ္ခ်ည္ထည္ေတြ တင္သြင္းမႈကုိလည္း တားျမစ္လုိက္ပါတယ္။

အရည္အေသြးေကာင္းမြန္တဲ့ ပုိးထည္ေတြဟာ ပါရွန္တစ္ခုထဲကေန ၀င္ေရာက္တာမဟုတ္ပါဘူး။ တူရကီ အထည္လိပ္လုပ္ငန္းကလည္း တုိးတက္ခဲ့ပါတယ္။ ဘူရ္ဆာ (Bursa) က ထြက္တဲ့ အထည္လိပ္ေတြဟာ အရည္အေသြး အလြန္ကုိေကာင္းမြန္ၿပီး အဲဒီက အထည္ရက္သူေတြဟာ အစ္ဇ္နစ္ (Iznik) ပန္းလက္ရာ အေျပာက္အမႊမ္းေတြနဲ႔ အလွဆင္ထားတဲ့ ထိပ္တန္းအထည္လိပ္ေတြကုိ  ထုတ္လုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဘူရ္ဆာၿမိဳ႕ကထြက္တဲ့ ပိုးထည္ေတြ၊ ကတၱီပါထည္ေတြကုိ ဆူလ္တန္ဘုရင္ေတြရဲ႕ နန္းေတာ္ေတြမွာေတာင္ အသံုးျပဳၾကၿပီး ေအာ္တုိမန္အင္ပါယာက အိမ္တုိင္းမွာ မရွိမျဖစ္ အိမ္တြင္းအလွဆင္ပစၥည္းေတြျဖစ္တဲ့ ဆုိဖာ၊ သလြန္၊ လုိက္ကာေတြကလည္း ဒီၿမိဳ႕ေနပဲ ထြက္ရွိတာျဖစ္ပါတယ္။ အဂၤလိပ္ မင္းမ်ိဳးမင္းႏြယ္ျဖစ္ၿပီး ကဗ်ာပညာရွင္တစ္ဦးလည္းျဖစ္တဲ့ ေလဒီ မြန္တာဂူ (Lady Montagu) က တူရကီအထည္လိပ္ေတြရဲ႕ ေက်ာ္ၾကားမႈကို တစ္ခုတ္တရ မွတ္တမ္းတင္ခဲ့ၿပီး သူမအေနနဲ႔ တူရကီစတုိင္ ၀တ္စံုေတြ ၀တ္ဆင္ရတာကုိ ႏွစ္သက္သေဘာက်တယ္လုိ႔လည္း ဆုိပါတယ္။

၁၈ ရာစုမွာ တူရကီအရဲ႕ အထည္လိပ္လုပ္ငန္းနဲ႔ အ၀တ္အထည္ေတြကုိ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္သူတစ္ဦးကေတာ့ နာမည္ႀကီး ဆြစ္ဇာလန္ အႏုပညာရွင္ ဂ်န္ အီတုိင္နီ လီယုိတာ့ဒ္ (Jean Etienne Liotard) ျဖစ္ပါတယ္။ အစၥတန္ဘူလ္မွာ ၅ ႏွစ္ေလာက္ေနခဲ့ဖူးၿပီး တူရကီတစ္ေယာက္လုိ ၀တ္စားဆင္ယင္တတ္သူလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ‘en Sultane’ လုိ႔ေခၚဆုိတဲ့ သူ႕ရဲ႕လက္ရာ အမ်ိဳးသမီးပံုတူပန္းခ်ီဟာ ဥေရာပတစ္၀ွမ္း တူရကီ အ၀တ္အစားဖက္ရွင္ေတြ ျပန္႔ႏွံ႔ဖုိ႔အတြက္ ေတာ္ေတာ္ေလး အကူအညီ ျဖစ္ေစခဲ့ပါတယ္။

d3866768r

တူရကီအမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးကုိ ပံုေဖာ္ထားသည့္ ဂ်န္ အီတုိင္နီ လီယုိတာ့ဒ္၏ en Sultane ပန္းခ်ီကား

အခုအခ်ိန္အထိ မြတ္စလင္အမည္နဲ႔ ေခၚေနတဲ့အ၀တ္အထည္ေတြ ရွိေနပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ မူဆုိးလ္ၿမိဳ႕က ပထမဆံုး ဖန္တီးထုတ္လုပ္မႈကုိ အစြဲျပဳေခၚေ၀ၚတဲ့ မူစ္လင္ (muslin)၊ ဒမတ္စကတ္ကုိ အစြဲျပဳတဲ့ ဒမက္စ္က္ (damask)၊ ဘဂၢဒတ္ကို အစြဲျပဳတဲ့ ဘာလ္ဒါခ်င္ (baldachin)၊ ဂါဇာကုိအစြဲျပဳတဲ့ ေဂၚဇီ (gauze) တုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။ ခ်ည္ခင္ကုန္ၾကမ္းလုိ႔ အမည္ရၿပီး ၀ါဂြမ္းကုိေခၚတဲ့ အာရဘီစကားလံုး ကူတ္န္ (qutn) ကုိ ေမြးစားကာ အဂၤလိပ္မွာ cotton ျဖစ္လာသလုိ၊ ဖဲသားအထည္ေတြကုိ တင္သြင္းတဲ့ တ႐ုတ္ ဆိပ္ကမ္း teseutung ကုိ အစြဲျပဳၿပီး ေဇတူနီ (zaytuni) အမည္ကေန satin (ဖဲသား) ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

(ကုိးကား- National Geographic ၏ 1001 Inventions – The Enduring Legacy of Muslim Civilization)

(ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတြင္ ယေန႔တုိင္ရွင္က်န္ေနသည့္ မြတ္စလင္တုိ႔၏ အေမြအႏွစ္မ်ား – တင္ဆက္ျပီးသမွ် အပုိင္းအားလံုးကို  ဤေနရာ တြင္ ဖတ္႐ႈႏုိင္ပါသည္။)

Comments are closed.